Carbon Dioxide Removal (CDR)

Carbon dioxide removal (CDR) is elke menselijke activiteit die CO₂ uit de atmosfeer haalt en opslaat in land, oceanen, gesteente of producten.

Wat is carbon dioxide removal (CDR)?

Carbon dioxide removal (CDR) is elke menselijke activiteit die CO₂ uit de atmosfeer haalt en die voor lange tijd opslaat. De CO₂ kan terechtkomen in bomen en bodems, in gesteente, diep onder de grond of in producten met een lange levensduur. CDR is iets anders dan emissies verminderen: het gaat om CO₂ die al is uitgestoten.

Wereldwijd wordt al ongeveer 2 miljard ton CO₂ per jaar verwijderd. Bijna alles daarvan komt uit conventionele methodes, zoals bossen aanplanten en beheren (State of CDR, 2024). Nieuwe methodes verwijderen ongeveer 1,3 miljoen ton per jaar, minder dan 0,1% van het totaal (State of CDR, 2024). Bij minder dan 0,6 miljoen ton per jaar gaat het om geologische opslag van CO₂ (State of CDR, 2024).

Om als CDR te tellen, moet de verwijdering netto zijn. De verwijderde CO₂ moet groter zijn dan de uitstoot van het project zelf, zoals energie, transport en bouw. Dat wordt getoetst met een levenscyclusanalyse (LCA).

Hoe het werkt

CDR-methodes vallen grofweg in twee groepen. Natuurlijke methodes gebruiken biologie om CO₂ uit de lucht te halen. Voorbeelden zijn herbebossing, koolstofvastlegging in de bodem en veenherstel.

Technische of hybride methodes slaan koolstof op in stabielere vormen. Biochar zet plantaardig afval om in stabiele houtskool. Enhanced weathering gebruikt vermalen gesteente om CO₂ te binden. BECCS en direct air capture vangen CO₂ af en injecteren die diep onder de grond. Mariene methodes zoals ocean alkalinity enhancement zitten nog in een vroegere fase van ontwikkeling en testen.

Hoe duurzaam is de opslag?

Het IPCC deelt CDR in naar hoe lang de koolstof opgeslagen blijft: decennia tot eeuwen, eeuwen tot millennia, of tienduizend jaar of langer (IPCC, 2022). Bossen en bodems vallen in de eerste groep, omdat brand, ziekte of ander landgebruik de koolstof weer kan vrijmaken. Geologische opslag en mineralisatie vallen in de laatste groep. Dat verschil in duurzaamheid van opslag (durability) is de belangrijkste reden dat prijzen tussen methodes zo sterk verschillen.

Waarom is carbon dioxide removal (CDR) belangrijk?

CDR is nodig omdat sommige emissies niet tot nul terug te brengen zijn. Landbouw, luchtvaart en sommige industriële processen stoten ook in een netto-nulwereld nog CO₂ uit. Het IPCC is duidelijk: "The deployment of CDR to counterbalance hard-to-abate residual emissions is unavoidable if net zero CO2 or GHG emissions are to be achieved" (IPCC, 2022).

De benodigde schaal is groot. In de duurzamere 1,5°C-scenario's ligt de centrale bandbreedte voor CDR in 2050 op 7 tot 9 miljard ton per jaar (State of CDR, 2024). Dat is ongeveer vier keer het huidige niveau. De financiering is nog klein: CDR is goed voor slechts 1,1% van de investeringen in climate-tech-start-ups (State of CDR, 2024).

De Oxford Offsetting Principles wijzen dezelfde kant op. Ze vragen bedrijven om tegen hun netto-nuldatum over te stappen op removals met duurzame opslag en een laag risico op reversal (University of Oxford Smith School, 2024).

Voor bedrijven wordt CDR onderdeel van het stellen van doelen. Onder de SBTi Corporate Net-Zero Standard V2.0 moeten bedrijven in categorie A vanaf 2035 carbon removals ondersteunen die gelijk zijn aan minstens 1% van hun lopende emissies (SBTi, 2026). De standaard vraagt ook om een groeiend aandeel langlevende removals. Je kunt je eigen route doorrekenen met de gratis SBTi Removal Budget Planner.

Hoe Cawa CDR-projecten beoordeelt

Cawa stelt portfolio's samen met natuurlijke removals (bossen en bodems), biochar, enhanced rock weathering, BECCS en DACCS. Elk project wordt geanalyseerd met Cawa's eigen kwaliteitsraamwerk, dat in de loop van jaren is opgebouwd door samen met studenten van de TU Delft, de Universiteit Utrecht en de VU Amsterdam meer dan 400 projecten te analyseren. Het raamwerk omvat herhaalde monitoring door de tijd heen om vroege rode vlaggen op te sporen.

Bronnen

Geschreven door Joris Herbermann, Carbon Removal Specialist bij Cawa. Laatst bijgewerkt 17 november 2026.

Veelgestelde vragen

Hoeveel CO₂ wordt er nu al uit de atmosfeer gehaald?

Elk jaar wordt ongeveer 2 miljard ton CO₂ verwijderd, bijna allemaal via bossen en andere conventionele methodes (State of CDR, 2024). Nieuwe methodes zoals biochar, enhanced weathering en direct air capture voegen daar maar ongeveer 1,3 miljoen ton per jaar aan toe. Dat is minder dan 0,1% van het totaal, dus deze methodes moeten snel opschalen.

Is carbon dioxide removal hetzelfde als CO₂-afvang en -opslag (CCS)?

Nee. Carbon capture and storage (CCS) vangt CO₂ meestal af bij een schoorsteen en voorkomt zo dat nieuwe fossiele uitstoot in de lucht komt. CDR haalt CO₂ die al in de atmosfeer zit eruit en slaat die op, waardoor de totale hoeveelheid daalt. CCS wordt pas removal als de afgevangen CO₂ uit de lucht of uit biomassa komt, zoals bij direct air capture of BECCS.

Welke carbon removal-methode past het best bij mijn bedrijf?

Er is niet één beste methode. Natuurlijke removals zijn goedkoper en leveren co-benefits op, maar de koolstof kan weer vrijkomen. Biochar, enhanced weathering en geologische opslag houden de koolstof veel langer vast en kosten meer. Veel bedrijven stellen een mix samen die in de loop van de tijd verschuift naar duurzame removals. Dat sluit aan bij wat SBTi V2.0 en de Oxford Offsetting Principles vragen.