Levenscyclusanalyse (LCA)

Een levenscyclusanalyse (LCA) is een gestandaardiseerde methode (ISO 14040/14044) om milieu-impact te meten over het hele leven van een product, van grondstof tot afval.

Wat is een levenscyclusanalyse?

Een levenscyclusanalyse (LCA) meet de milieu-impact van een product, dienst of proces over het hele leven: grondstoffen, productie, transport, gebruik en de afvalfase. Bij carbon removal laat een LCA zien of een project meer CO₂ verwijdert dan het uitstoot. LCA is ook de basis voor de CO2-voetafdruk van producten.

Twee internationale normen regelen LCA. ISO 14040 beschrijft de principes en het raamwerk, ISO 14044 de eisen en richtlijnen. Beide dateren uit 2006, zijn "last reviewed and confirmed in 2022" en zijn nog steeds actueel (ISO, 2022; ISO, 2022).

De vier fasen van een LCA

ISO 14040 beschrijft vier fasen (ISO, 2022):

  • De definitie van doel en reikwijdte legt vast wat je onderzoekt, voor wie, en waar de systeemgrens ligt.
  • De inventarisanalyse verzamelt data over energie, materialen, emissies en verwijderingen.
  • De impactbeoordeling vertaalt die inventaris naar effecten zoals klimaatverandering.
  • De interpretatie trekt conclusies en test hoe gevoelig die zijn.

ISO 14040 behandelt ook rapportage en kritische review, zodat onafhankelijke experts een studie kunnen controleren. De systeemgrens bepaalt de uitkomst. Cradle-to-gate stopt bij de fabriekspoort, terwijl cradle-to-grave ook gebruik en de afvalfase meeneemt. LCA-resultaten zijn alleen vergelijkbaar als doel, reikwijdte en systeemgrens overeenkomen.

LCA bij carbon removal

Elke removal-methode veroorzaakt enige uitstoot. Bij biochar gaat het onder meer om het telen of verzamelen van biomassa en het draaien van de pyrolyse-installatie. Bij enhanced weathering gaat het om het winnen, malen, vervoeren en uitstrooien van gesteente. Een credit hoort alleen de netto removal te weerspiegelen, nooit de bruto hoeveelheid afgevangen CO₂. Het EU-CRCF regelt dit door "the increase in direct and indirect greenhouse gas emissions over the entire lifecycle of the activity" van de removal af te trekken (EU-verordening 2024/3012, 2024).

Waarom is een levenscyclusanalyse belangrijk?

Een LCA maakt het verschil tussen een echte netto removal en een bruto afvangcijfer. Een kritische review van LCA's van carbon removal vond dat resultaten "can be easily misinterpreted as negative emissions". De conclusie was dat de beschikbare resultaten voor de meeste methoden "not representative nor reliable" waren (Terlouw et al., 2021). De review besloeg 36 studies over biochar, 11 over BECCS en slechts 3 over DACCS.

Hetzelfde geldt voor het gebruik van CO₂. Het IEA merkt op dat "CO2 used is not the same as CO2 avoided", en dat je voor het kwantificeren van klimaatvoordelen een volledige levenscyclusanalyse nodig hebt (IEA, 2019).

Voor kopers betekent dit: kijk verder dan de tonnen in de kop. Vraag welke systeemgrens is gebruikt, of uitstoot uit de keten en de afvalfase is meegenomen, en hoe het resultaat wordt gecontroleerd via MRV. Een removal-budget dat je plant met de gratis SBTi Removal Budget Planner is maar zo sterk als de netto tonnen erachter.

Hoe Cawa naar levenscyclusanalyse kijkt

Elk project in de portfolio's van Cawa wordt geanalyseerd met Cawa's eigen kwaliteitsraamwerk, opgebouwd in jaren waarin we samen met studenten van de TU Delft, de Universiteit Utrecht en de VU Amsterdam 400+ projecten analyseerden. Het raamwerk omvat herhaalde monitoring door de tijd heen om vroege rode vlaggen op te sporen.

Bronnen

Geschreven door Joris Herbermann, Carbon Removal Specialist bij Cawa. Laatst bijgewerkt 17 november 2026.

Veelgestelde vragen

Waarom heeft een carbon removal-project een levenscyclusanalyse nodig?

Omdat het afvangen en opslaan van CO₂ altijd enige uitstoot veroorzaakt, door energie, transport, materialen en landgebruik. Zonder LCA kan een project de bruto afvang rapporteren in plaats van de netto removal. Het EU-CRCF trekt de uitstoot over de levenscyclus af van de removal, en een geloofwaardige credit hoort alleen de netto tonnen te weerspiegelen die uit de atmosfeer zijn gehaald.

Wat is het verschil tussen cradle-to-gate en cradle-to-grave?

Cradle-to-gate telt de impact vanaf de winning van grondstoffen tot het moment dat een product de fabriek verlaat. Cradle-to-grave neemt ook transport, gebruik en de afvalfase mee, zoals afvalverwerking of recycling. Bij carbon removal telt de hele keten, inclusief de opslag. Een kritische review van LCA's van carbon removal raadt een cradle-to-grave-perspectief aan, omdat veel studies de impact van de afvalfase weglieten.

Welke normen gelden voor een levenscyclusanalyse?

De kernnormen zijn ISO 14040, over principes en raamwerk, en ISO 14044, over eisen en richtlijnen. Beide zijn in 2022 opnieuw bevestigd en nog steeds actueel. Methodologieën voor carbon removal en het EU-CRCF voegen daar methode-specifieke regels aan toe, bijvoorbeeld over wat als uitstoot over de levenscyclus telt en hoe removals worden gekwantificeerd.