Vrijwillige koolstofmarkt (VCM)

De vrijwillige koolstofmarkt is de markt waar bedrijven en organisaties uit eigen keuze carbon credits kopen, niet omdat een wet hen daartoe verplicht.

Wat is de vrijwillige koolstofmarkt?

De vrijwillige koolstofmarkt (voluntary carbon market, VCM) is de markt waar bedrijven en andere organisaties uit eigen keuze carbon credits kopen. Ze gebruiken die om verantwoordelijkheid te nemen voor hun emissies, hun klimaatdoelen te ondersteunen of carbon removal te financieren. Geen enkele wet verplicht tot de aankoop, en dat is het belangrijkste verschil met een compliancemarkt.

Elke credit staat voor één ton CO₂-equivalent die is gereduceerd, vermeden of verwijderd. Projectontwikkelaars maken credits aan onder een standaard zoals Verra, Gold Standard of Puro.earth. Een verificatie-instantie controleert de resultaten, en een koolstofregister geeft elke credit uit en volgt die tot de koper hem afboekt. Credits worden direct door ontwikkelaars verkocht, via brokers en platforms, of via meerjarige offtake-overeenkomsten.

Hoe groot is de vrijwillige koolstofmarkt?

De VCM is klein vergeleken met verplichte CO₂-beprijzing. Ecosystem Marketplace telde in 2024 $535 miljoen aan gerapporteerde transacties, voor 84,4 miljoen ton CO₂e. Het volume daalde met 25% ten opzichte van 2023, en de gemiddelde prijs was $6,34 per ton (Ecosystem Marketplace, 2025).

MSCI, dat de primaire markt meet, schat de waarde in 2025 op "just over USD 1.4 billion". De afboekingen stegen met 3% naar 202 miljoen ton, gelijk aan het record uit 2021. Ongeveer 10% van de afgeboekte credits kwam van removals, bijna allemaal nature-based (MSCI, 2026). De twee bronnen meten verschillende dingen, dus hun totalen verschillen.

Een verschuiving naar kwaliteit

Kopers betalen steeds vaker voor kwaliteit. De MSCI-index voor credits met een rating van BBB of hoger steeg in 2025 van $5,6 naar $6,8 per ton, en eind dat jaar hadden credits van hogere kwaliteit een premie van zo'n 360% (MSCI, 2026). Removal credits waren in 2024 gemiddeld 381% duurder dan reductiecredits (Ecosystem Marketplace, 2025).

Integriteitslabels worden gangbaarder. In november 2026 mogen naar schatting 120,7 miljoen credits het label van de Core Carbon Principles van de ICVCM dragen (ICVCM, 2026).

Waarom is de vrijwillige koolstofmarkt belangrijk?

De VCM is het belangrijkste kanaal waarlangs bedrijven klimaatprojecten buiten hun eigen waardeketen financieren. Daar horen ook carbon removal-methoden bij zoals biochar, enhanced weathering en direct air capture, die sterk afhankelijk zijn van inkomsten uit credits.

De markt heeft ook stevige kritiek gekregen op de kwaliteit. "The VCM is in the middle of a transition, and transitions take time and are often messy," schrijft Ecosystem Marketplace (Ecosystem Marketplace, 2025). Kopers kijken nu kritischer naar additionaliteit, permanentie en MRV, en betalen meer voor credits die die toets doorstaan.

Nieuwe regels gaan de vraag vormgeven. De SBTi Corporate Net-Zero Standard V2.0 gaat in op 1 februari 2027. Bedrijven kunnen daarmee vrijwillige erkenningsniveaus behalen (Engaged, Advanced, Leadership) door verified mitigation outcomes te ondersteunen. Vanaf 2035 moeten bedrijven in Categorie A geschikte carbon removals ondersteunen ter grootte van minstens 1% van hun lopende emissies, inclusief "a defined and increasing share of long-lived removals" (SBTi, 2026). De gratis SBTi Removal Budget Planner laat zien wat dat betekent voor je budget. Lees meer in onze blog over de flight to quality in de VCM.

Hoe Cawa naar de vrijwillige koolstofmarkt kijkt

Cawa is een carbon credit-platform uit Amsterdam dat voor bedrijven portfolio's samenstelt van hoogwaardige carbon removal-projecten, aangevuld met hoogwaardige avoidance credits. Cawa werkt direct met projectontwikkelaars en is transparant over prijs en marge, zodat klanten zien waar hun geld naartoe gaat.

Bronnen

Geschreven door Joris Herbermann, Carbon Removal Specialist bij Cawa. Laatst bijgewerkt 17 november 2026.

Veelgestelde vragen

Hoe groot is de vrijwillige koolstofmarkt?

Klein vergeleken met de verplichte koolstofmarkten, en de schattingen hangen af van wat je meet. Ecosystem Marketplace telde in 2024 $535 miljoen aan gerapporteerde transacties (Ecosystem Marketplace, 2025). MSCI schatte de primaire markt in 2025 op iets meer dan $1,4 miljard, met 202 miljoen ton aan afgeboekte credits (MSCI, 2026).

Wat is het verschil tussen de vrijwillige en de verplichte koolstofmarkt?

In een compliancemarkt verplicht de overheid bedrijven om emissierechten of credits aan te houden voor hun uitstoot, zoals in het EU ETS. In de vrijwillige koolstofmarkt kopen bedrijven credits uit eigen keuze, bijvoorbeeld om klimaatdoelen of SBTi-erkenning te ondersteunen. Sommige credits zijn in beide te gebruiken, zoals credits die in aanmerking komen voor CORSIA, het systeem voor de luchtvaart.

Worden vrijwillige carbon credits geaccepteerd onder SBTi V2.0?

Ja, maar niet als emissiereductie. Credits kunnen de vrijwillige erkenningsniveaus Engaged, Advanced en Leadership ondersteunen, en alleen resultaten uit de vijf jaar vóór het verslagjaar tellen mee (SBTi Criteria, 2026). Vanaf 2035 moeten bedrijven in Categorie A geschikte carbon removals ondersteunen van minstens 1% van hun lopende emissies.