Compliancemarkt (compliance market)

Een compliancemarkt is een koolstofmarkt die bij wet is ingesteld, waarin gereguleerde bedrijven of landen emissierechten of credits moeten inleveren voor hun uitstoot.

Wat is een compliancemarkt?

Een compliancemarkt is een koolstofmarkt die een overheid of een internationaal verdrag verplicht maakt. Gereguleerde bedrijven of landen moeten emissierechten of credits aanhouden die gelijk zijn aan hun uitstoot. Schieten ze tekort, dan volgt een boete.

De meeste compliancemarkten zijn emissiehandelssystemen. Een plafond (cap) begrenst de totale uitstoot, emissierechten worden geveild of uitgedeeld, en bedrijven handelen erin. Sommige systemen, zoals het luchtvaartsysteem CORSIA, accepteren ook carbon credits van projecten.

Directe CO₂-beprijzing is veel groter dan de vrijwillige markt. De Wereldbank telt 87 beprijzingsinstrumenten. Samen dekken ze iets meer dan 29% van de wereldwijde broeikasgasuitstoot, en in 2025 brachten ze meer dan $107 miljard op voor overheidsbegrotingen (Wereldbank, 2026).

De belangrijkste compliancemarkten voor Europese bedrijven

Het EU ETS dekt de energiesector, de industrie en andere grote uitstoters. De prijs van emissierechten bewoog van januari tot april 2026 tussen €62 en €91 per ton. Het nieuwe ETS2 voor gebouwen en wegvervoer is met 12 maanden uitgesteld, tot 2028 (Wereldbank, 2026).

CORSIA is het internationale systeem voor de uitstoot van luchtvaartmaatschappijen. In de eerste fase moeten luchtvaartmaatschappijen ongeveer 150 miljoen ton CO₂e compenseren, maar op de peildatum van het rapport was pas 331.100 ton aan geschikte eenheden afgeboekt. Geschikte credits werden sinds september 2025 verhandeld voor $15 tot $22 per ton, en het aanbod schiet mogelijk tekort voor de deadline van januari 2028 (Wereldbank, 2026).

Artikel 6 van de Overeenkomst van Parijs

Artikel 6 van de Overeenkomst van Parijs laat landen mitigatieresultaten verhandelen om hun nationale doelen te halen. Meer dan 50 landen hebben afspraken over autorisatie geregeld of in voorbereiding (Wereldbank, 2026). Het VN-mechanisme Paris Agreement Crediting Mechanism (Artikel 6.4) is operationeel: op 26 februari 2026 keurde het de eerste uitgifte van credits goed, voor een project voor schoon koken in Myanmar (UNFCCC, 2026).

Waarom is een compliancemarkt belangrijk?

Compliancemarkten zijn belangrijk omdat ze een wettelijke prijs op koolstof zetten. Gereguleerde bedrijven krijgen zo een directe financiële reden om hun uitstoot te verminderen, en de overheid haalt geld op voor klimaatbeleid.

"Carbon pricing and carbon markets can play an important role in allowing countries to determine their own energy mix," zei Paschal Donohoe, Managing Director van de Wereldbankgroep (Wereldbank, 2026).

Compliancemarkten en vrijwillige markten overlappen steeds meer. Artikel 6 bepaalt de regels voor het autoriseren van credits en het voorkomen van dubbele claims tussen landen en kopers. Projecten met CORSIA-goedkeuring kregen een prijspremie van $1,50 tot $6 per ton ten opzichte van vergelijkbare credits die nog niet waren goedgekeurd. Tegelijk daalde het afboeken van credits voor compliancedoeleinden in 2025 met ongeveer 38% ten opzichte van 2024 (Wereldbank, 2026).

Koop je als bedrijf vrijwillig credits, dan hebben deze regels invloed op prijs en aanbod. Credits die compliancekopers kunnen gebruiken, zijn vaak duurder, en autorisatie onder Artikel 6 kan veranderen welke claims een credit ondersteunt. Voor vrijwillige planning richting SBTi V2.0 laat de gratis SBTi Removal Budget Planner zien welk erkenningsniveau een creditbudget haalt.

Hoe Cawa naar de compliancemarkt kijkt

Cawa werkt voor bedrijven die vrijwillig carbon credits kopen, met portfolio's van hoogwaardige carbon removal- en avoidance-credits. Cawa werkt rechtstreeks met projectontwikkelaars en is transparant over prijs en marge.

Bronnen

Geschreven door Joris Herbermann, Carbon Removal Specialist bij Cawa. Laatst bijgewerkt 17 november 2026.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een compliancemarkt en de vrijwillige koolstofmarkt?

Een compliancemarkt is verplicht: gereguleerde bedrijven moeten emissierechten of credits inleveren voor hun uitstoot, zoals in het EU ETS. Op de vrijwillige koolstofmarkt kopen bedrijven credits uit eigen keuze. Verplichte CO₂-beprijzing is veel groter en bracht in 2025 meer dan $107 miljard op (Wereldbank, 2026).

Werkt de koolstofmarkt onder Artikel 6.4 al?

Ja. In november 2026 heeft het VN-mechanisme Paris Agreement Crediting Mechanism zijn eerste methodologieën aangenomen. Op 26 februari 2026 keurde het de eerste uitgifte van credits goed, voor een project voor schoon koken in Myanmar (UNFCCC, 2026). Volgens de VN liggen de gecrediteerde reducties ongeveer 40% lager dan wat oudere systemen zouden hebben uitgegeven.

Wat is CORSIA?

CORSIA is het internationale systeem dat luchtvaartmaatschappijen verplicht om een deel van hun uitstoot te compenseren met geschikte carbon credits. In de eerste fase moeten luchtvaartmaatschappijen ongeveer 150 miljoen ton CO₂e compenseren, en geschikte credits werden sinds september 2025 verhandeld voor $15 tot $22 per ton (Wereldbank, 2026).