Verbeterd bosbeheer (IFM)

Bosbeheer, of improved forest management (IFM), verandert het beheer van bestaande bossen zodat ze meer koolstof opslaan en er minder uitstoot door houtkap is.

Wat is verbeterd bosbeheer?

Bosbeheer betekent in de context van koolstof dat je het beheer van een bestaand bos zo aanpast dat het meer koolstof opslaat dan bij business as usual. In koolstofmarkten heet dit improved forest management, of IFM.

Typische IFM-maatregelen zijn langere kapcycli, lagere kapvolumes, houtkap met minder schade (reduced-impact logging), het omzetten van productiebos naar beschermd bos en betere bestrijding van brand en plagen. Anders dan bij bebossing of herbebossing werkt IFM in bossen die er al zijn. Het gaat ook om productiebossen, niet alleen om beschermde gebieden. Het doel is om hout te blijven produceren en tegelijk meer koolstof ter plekke vast te houden.

Removal, vermeden uitstoot of allebei?

IFM-credits zijn vaak een mix. Als je meer bomen laat staan, groeit het bos door, en dat is een removal. Minder kappen voorkomt ook de uitstoot die houtkap zou veroorzaken, en dat is vermeden uitstoot. Check als koper welk deel van de credits van een project welk type is.

Er staat veel op het spel. De wereldwijde koolstofvoorraad in bossen is opgelopen tot 714 miljard ton koolstof (FAO, 2025). Het beschermen, beter beheren en herstellen van bossen, veengebieden, kustwetlanden, savannes en graslanden heeft een mitigatiepotentieel van 7,3 miljard ton CO₂-equivalent per jaar tussen 2020 en 2050 (IPCC AR6 WGIII hoofdstuk 7, 2022).

Methodologieën en kwaliteitsstatus

De kwaliteit van IFM-credits hangt sterk af van de baseline: hoeveel er zonder het project gekapt zou zijn. Gaat de baseline uit van zware houtkap die nooit zou zijn gebeurd, dan krijgt het project te veel credits.

Nieuwere methodologieën pakken dit aan met dynamische baselines. Per november 2026 heeft de ICVCM meerdere IFM-methodologieën goedgekeurd als in lijn met haar Core Carbon Principles, waaronder Verra VM0045 versie 1.2, versies van de ACR-methodologie voor niet-federale bosgronden in de VS en het Mexico Forest Protocol 3.0 van de Climate Action Reserve. Verschillende andere IFM-methodologieën worden nog beoordeeld (ICVCM, 2026).

Waarom is verbeterd bosbeheer belangrijk?

Bosbeheer is belangrijk omdat bestaande bossen enorme koolstofvoorraden bevatten die goedkoper te beschermen en te laten groeien zijn dan opnieuw op te bouwen. Het ondersteunt ook houtproductie, biodiversiteit en waterhuishouding.

Op grote schaal is het niet goedkoop. Het IPCC schat dat de netto kosten van bosgerelateerde vastlegging en emissiereductie van 5 tot 6 miljard ton CO₂ per jaar in 2050 kunnen oplopen tot ongeveer USD 400 miljard per jaar (IPCC AR6 WGIII, 2022).

Het grootste aandachtspunt is het risico dat opgeslagen koolstof weer vrijkomt (reversal). Een studie naar het bosoffsetprogramma van Californië vond dat "wildfires have depleted nearly one-fifth of the total buffer pool in less than a decade." De auteurs concludeerden dat de buffer pool "severely undercapitalized" is (Badgley et al., Frontiers in Forests and Global Change, 2022).

Ook additionaliteit en leakage vragen om scherpe controle. Minder kappen in het ene bos kan de houtkap simpelweg naar elders verplaatsen. Het IPCC noemt daarnaast "uncertainty over long-term additionality" als barrière voor mitigatie op land (IPCC AR6 WGIII hoofdstuk 7, 2022).

Hoe Cawa naar bosbeheer kijkt

Cawa analyseert elk bosproject met een eigen kwaliteitsraamwerk, opgebouwd in jaren waarin we samen met studenten van de TU Delft, de Universiteit Utrecht en de VU Amsterdam 400+ projecten analyseerden. Herhaalde monitoring door de tijd heen helpt om vroege rode vlaggen op te sporen.

Bronnen

Geschreven door Joris Herbermann, Carbon Removal Specialist bij Cawa. Laatst bijgewerkt 17 november 2026.

Veelgestelde vragen

Wat is improved forest management (IFM) bij carbon credits?

IFM-credits belonen bosbeheerders die bestaande bossen zo beheren dat ze meer koolstof opslaan dan bij business as usual. Voorbeelden zijn langere kapcycli, lagere kapvolumes en houtkap met minder schade. De credits worden berekend ten opzichte van een baseline van verwachte houtkap. De kwaliteit van die baseline bepaalt grotendeels of de credits echte extra koolstof weerspiegelen.

Zijn IFM-credits removals of vermeden uitstoot?

Meestal allebei. Extra boomgroei doordat je meer bomen laat staan is een removal. Uitstoot door houtkap die niet meer plaatsvindt is vermeden uitstoot. Sommige registers labelen credits nu per type. Voor neutralisatie bij net zero onder SBTi V2.0 tellen alleen geschikte carbon removals mee (SBTi, 2026), dus die verdeling doet ertoe.

Wat zijn de grootste risico's van IFM-credits?

Opgeblazen baselines, leakage en reversals. Een studie naar de bosoffsets in Californië vond dat bosbranden in minder dan tien jaar bijna een vijfde van de buffer pool opmaakten (Badgley et al., 2022). Let als koper op dynamische baselines, onafhankelijke verificatie, conservatieve bijdragen aan de buffer en door de ICVCM goedgekeurde methodologieën.