Scope 1-emissies

Scope 1-emissies zijn directe broeikasgasemissies uit bronnen die een bedrijf bezit of beheert, zoals eigen ketels, ovens, voertuigen en industriële processen.

Wat zijn Scope 1-emissies?

Scope 1-emissies zijn directe broeikasgasemissies uit bronnen die een bedrijf bezit of beheert. Het GHG Protocol definieert ze als "emissions from operations that are owned or controlled by the reporting company" (GHG Protocol, geraadpleegd 2026).

Het zijn de emissies die het dichtst bij de eigen bedrijfsvoering liggen, en meestal ook de emissies waar een bedrijf de meeste directe invloed op heeft.

Veelvoorkomende bronnen van scope 1-emissies

Scope 1-emissies komen meestal uit vier soorten bronnen:

  • brandstof die wordt verbrand in eigen ketels, ovens, generatoren en verwarmingstoestellen
  • brandstof voor voertuigen, schepen en vliegtuigen die het bedrijf bezit of beheert
  • procesemissies uit chemische reacties, bijvoorbeeld bij de productie van cement, staal of chemicaliën
  • diffuse (fugitive) emissies, zoals lekkende koudemiddelen uit koelinstallaties of methaanlekken uit gasinstallaties

Hoe scope 1 wordt gemeten

De meeste bedrijven vermenigvuldigen activiteitsdata, zoals liters diesel of kubieke meters gas, met een emissiefactor. Grote industriële locaties meten emissies soms direct. Scope 1 omvat ook brandstof die wordt verbrand om elektriciteit op te wekken die een bedrijf zelf produceert, en emissies uit afval- of afvalwaterverwerking op eigen terrein. De uitkomst wordt gerapporteerd in ton CO₂-equivalent en vormt één onderdeel van de CO2-voetafdruk van een bedrijf.

Wat telt als bezit of beheer (owned or controlled), hangt af van de organisatiegrens die een bedrijf kiest. Een leaseauto kan daardoor voor het ene bedrijf scope 1 zijn en voor het andere scope 3.

Hoe groot is scope 1?

Voor zware industrie, de energiesector, de luchtvaart en de scheepvaart is scope 1 vaak de grootste scope. In Europa vallen veel grote industriële scope 1-bronnen ook onder het EU ETS. Voor de meeste andere bedrijven is scope 1 klein. Bedrijven die aan CDP rapporteerden, hadden gemiddeld 26 keer meer emissies in hun toeleveringsketen dan in hun eigen bedrijfsvoering (CDP, 2024).

Waarom zijn Scope 1-emissies belangrijk?

Scope 1-emissies zijn belangrijk omdat een bedrijf er direct controle over heeft. Ze verlagen is meestal het duidelijkste bewijs dat de verduurzaming echt is.

Onder de SBTi Corporate Net-Zero Standard V2.0 moeten bedrijven in Categorie A aparte doelen stellen voor scope 1, scope 2 en scope 3. Bedrijven in daarvoor aangewezen sectoren mogen voor scope 1 intensiteitsdoelen richting restniveau stellen, maar moeten dan een transitieplan publiceren en langetermijndoelen stellen (SBTi Criteria, 2026).

Scope 1 weegt ook zwaar mee in Ongoing Emissions Responsibility. Het Advanced-niveau moet "cover 100% of ongoing scope 1 and scope 2 emissions", plus genoeg scope 3 om op minstens 10% van de totale lopende emissies te komen. Leadership dekt 100% van alle lopende emissies (SBTi Criteria, 2026).

Vanaf 2035 moeten bedrijven in Categorie A geschikte carbon removals ondersteunen ter grootte van minstens 1% van hun lopende emissies in scope 1, 2 en 3 (SBTi, 2026). Moeilijk te reduceren scope 1-emissies, zoals procesemissies uit cement, blijven vaak over als restemissies die in het net-zero-jaar removals nodig hebben. Gebruik de gratis SBTi Removal Budget Planner om daarvoor te plannen.

Hoe Cawa naar scope 1-emissies kijkt

Voor moeilijk te reduceren scope 1-emissies stelt Cawa portfolio's samen van hoogwaardige carbon removal-projecten, waaronder biochar, enhanced rock weathering, BECCS en DACCS. Elk project wordt geanalyseerd met Cawa's eigen kwaliteitsframework, en Cawa is transparant over prijs en marge.

Bronnen

Geschreven door Joris Herbermann, Carbon Removal Specialist bij Cawa. Laatst bijgewerkt 17 november 2026.

Veelgestelde vragen

Wat zijn voorbeelden van scope 1-emissies?

Aardgas dat wordt verbrand in een eigen ketel, diesel in vrachtwagens van het bedrijf, kerosine in een bedrijfsvliegtuig, CO₂ die vrijkomt als kalksteen wordt verhit om cement te maken, en koudemiddel dat weglekt uit de airco op kantoor. De gemeenschappelijke factor is dat de bron in bezit of beheer is van het rapporterende bedrijf (GHG Protocol, geraadpleegd 2026).

Is stroom van mijn eigen zonnepanelen scope 1?

Nee. Bij zonnestroom op eigen terrein wordt geen brandstof verbrand, dus het voegt niets toe aan scope 1. Het vermindert wel de stroom die je inkoopt, en dat verlaagt scope 2. Stroom uit een eigen gasgenerator is daarentegen wel scope 1, omdat de brandstof wordt verbrand in een bron die je zelf beheert.

Tellen scope 1-emissies mee voor SBTi Ongoing Emissions Responsibility?

Ja. De OER-dekking wordt berekend over de lopende emissies in scope 1, 2 en 3, op basis van de fysieke inventaris met location-based scope 2 (SBTi Criteria, 2026). Zowel het Advanced- als het Leadership-niveau vraagt volledige dekking van scope 1 en 2. Vanaf 2035 moeten bedrijven in Categorie A ook geschikte removals ondersteunen ter grootte van minstens 1% van hun lopende emissies.